Cây Khế – Cây Khế Chua hay Ngũ Liêm Tử


Cây Khế – có tên tiếng anh là Carambola apple, Coromandel goose-berry (Anh). Từ lâu cây đã quen thuộc với người dân Việt Nam khắp các tỉnh. Cây có 2 loại: khế chua và khế ngọt. Người ta thường dùng Khế chua để nấu canh chua, kho cá, ăn trực tiếp… chế biến rất nhiều món ăn ngon. Ngoài ra, tất cả các bộ phận của loài cây này đều có thể dùng làm thuốc chữa bệnh theo đông y. Cây cũng dễ uốn cành tạo các thế đẹp cho những người mê bonsai nghệ thuật.

Cùng Khu Vườn Xanh tìm hiểu về loài cây này nhé.

Cây khế chua
Cây khế chua

Xem thêm:

Đặc điểm của cây Khế – Cây khế chua

Đặc điểm chung

Tên khoa học: Averrhoa carambola L

Tên tiếng Anh là Carambola apple, Coromandel goose-berry (Anh).

Tên gọi khác: Cây Khế chua, ngũ liêm tử

Họ: Chua me đất – Oxalidaceae

Nguồn gốc và phân bố: từ Sri Lanka và được biết đến rộng rãi tại Đông Nam Á. Cây cũng được trồng tại Ghana, Brasil và Guyana. Tại Hoa Kỳ nó được trồng với quy mô thương mại tại miền nam Florida và Hawaii. Ở Việt Nam, cây được trồng khắp các tỉnh thành.

Cây khế thường có 2 loại là Khế Chua và Khế Ngọt

Khế chua phân bố khắp các tỉnh thành
Khế chua phân bố khắp các tỉnh thành

Đặc điểm hình thái

  • Cây khế là loại cây gỗ nhỏ, cao 3-5 m, tiết diện tròn. Thân non màu xanh, có nhiều lông ngắn màu trắng. Thân già màu nâu, có nhiều nốt sần và có ít lông như thân non.
  • Lá mọc cách, kép lông chim 1 lần lẻ, 9-11 lá chét, to dần từ dưới lên trên. Lá chét mọc so le, hình bầu dục 2 đầu nhọn, phiến hơi lệch, bìa nguyên, dài 8-8,5 cm, rộng 3-3,5 cm, mặt trên màu xanh đậm hơn mặt dưới. Gân lá hình lông chim với 11 cặp gân phụ. Cuống lá chính dài 2-3 cm.
  • Cụm hoa dạng chùm xim, mọc ở nách lá hay ngọn cành. Hoa dạng lưỡng tính, cuống hoa dài khoảng 0,3 cm, tiết diện tròn, màu đỏ, có ít lông, có khớp cách đài hoa khoảng 0,1 cm. Lá bắc và lá bắc con hình tam giác nhỏ, màu xanh ở hoa non, màu đỏ nhạt ở hoa già có nhiều lông dài màu trắng.
  • Quả mọng, tiết diện hình ngôi sao 5 cánh, dài 8-10 cm, rộng 6-7 cm, khi non màu xanh lục nhạt, khi già màu vàng.
  • Hạt hình bầu dục hai đầu nhọn, màu vàng nâu, kích thước 1 x 0,3 cm, bên ngoài hạt có lớp áo hạt nhớt màu trắng ngà.
Hoa và quả khế
Hoa và quả khế

Phân biệt khế chua và khế ngọt

  • Cây khế chua và cây khế ngọt khá giống nhau, nếu không phải là người tinh ý bạn dễ mua nhầm cây giống, muốn mua cây khế chua nhưng khi về nhà trồng lại bị thành cây khế ngọt. Bài viết này của chúng tôi sẽ giúp bạn đọc phân biệt hai giống khế này một cách đơn giản qua các đặc điểm của giống khế.
  • Lúc cây khế còn nhỏ, thân khế và cành khá giống nhau đều có thân màu nâu với những cành tán xung quanh rất khó nhận biết. Tuy nhiên bạn có thể nhận biết qua:

CÀNH CÂY

  • Khế chua có cành dựng, tán cây to hơn, cây khế ngọt thường bé, cành rũ xuống.

LÁ KHẾ

  • Lá khế chua có chét lá tổng hợp luôn sáng màu hơn, lá lớn hơn, cành mướt hơn cây khế ngọt. Đọt non cây khế chua màu nâu đỏ sẫm hơn khế ngọt. Lá cây khế ngọt thường có màu xanh đậm hơn, cành xấu hơn, lá nhỏ hơn và dày hơn.

HOA KHẾ

  • Hoa khế chua màu đỏ sẫm, hoa khế ngọt màu hồng.
  • Quả khế: Quả khế chua nhìn từ bên ngoài sẽ có kích thước lớn hơn quả khế ngọt. Các cạnh trên quả khế chua sẽ rõ và sắc hơn quả khế ngọt. Nhìn về màu sắc thì quả khế chua có màu xanh nhạt hơn khế ngọt, không mọng nước như khế ngọt. Cảm nhận rất nhất là khi ăn quả khế chua có vị chua, quả khế ngọt có vị ngọt và nhiều nước hơn.

HẠT KHẾ

  • Hạt khế chua màu nâu còn hạt khế ngọt gần như màu trắng.
Hoa khế chua màu đỏ sẫm, hoa khế ngọt màu hồng
Hoa khế chua màu đỏ sẫm, hoa khế ngọt màu hồng

Công dụng của cây Khế – Ngũ Liêm Tử

Công dụng trang trí

  • Với sức sống khỏe, cành mềm dễ uốn và cho hoa, quả quanh năm, cây là một trong những loài được giới trang trí rất yêu thích. Nó có thể được trồng ngay trong chậu trang trí nội ngoại thất, cũng có thể trồng trong sân vườn. Ngoài ra, giới yêu thích nghệ thuật còn tạo các thế bonsai từ khế cực kỳ bắt mắt.
Cây khế bonsai
Cây khế bonsai

Công dụng làm thực phẩm

  • Quả khế từ lâu đã trở thành món ăn và gia vị cho các món nấu, xào, kho đặc trưng và ngon.
Cá kho khế
Cá kho khế

Công dụng trong y học chữa bệnh

  • Quả khế có vị chua ngọt, tính bình, có tác dụng thanh nhiệt, giải khát, trừ phong, tiêu viêm, lợi tiểu và long đờm. Theo y học cổ truyền, quả khế còn được dùng trong điều trị ho, sổ mũi, đau họng bằng cách ép lấy nước uống.
  • Hoa khế: Hoa khế vị chua chát, hơi ngọt, tính bình, có tác dụng nhuận phế, trừ ho, chỉ khát và bổ thận sinh tinh. Bên cạnh đó, người ta còn dùng hoa khế để trừ sốt rét, kinh giản ở trẻ em, ho khan, ho đờm, ho gà, kiết lị, thận hư và kém tinh khí.
  • Lá: Lá khế có vị chua chát, tính bình, có công dụng thanh nhiệt, tiêu viêm, lợi tiểu. Trong y học cổ truyền, lá khế còn được dùng điều trị lở sơn, mề đay, dị ứng, cảm nắng, ho, tiểu buốt, tiểu ra máu, mụn nhọt, viêm tiết niệu và viêm âm đạo.
  • Mới đây một công trình nghiên cứu của các nhà khoa học Bangladesh về hoạt động hạ đường huyết của ba loại lá cây trong đó có lá khế, đã nhận thấy rằng lá khế có công dụng hạ đường huyết đáng kể
  • Thân và rễ: Vỏ thân và vỏ rễ cây khế có vị chua chát, hơi ngọt, tính bình, có tác dụng thanh nhiệt, tiêu đờm, trừ ho, điều trị đau khớp, đau đầu mạn tính và viêm dạ dày.
Khế dầm chua ngọt
Khế dầm chua ngọt

Những lưu ý khi sử dụng quả khế

  • Độc tính: Đã có báo cáo về độc tính caramboxin trong quả khế đối với bệnh nhân chạy thận nhân tạo và bị tiểu đường (gây ngộ độc và thậm chí tử vong). Vì vậy, trẻ sơ sinh, những người bị tiểu đường, tăng huyết áp, đang chạy thận hay gan thận yếu, suy thậnkhông nên ăn khế.
  • Không nên ăn nhiều khế, nhất là lúc đói. Những người bị bệnh về dạ dày cũng không nên ăn khế chua bởi quả khế chua có nhiều axit.

Cách trồng và chăm sóc cây Khế – Cây khế chua

Cách trồng

  • Phương pháp nhân giống: có 2 cách khác nhau để trồng được loài hoa này đó là gieo hạt và chiết cành. Biện pháp chủ yếu và ứng dụng rộng rãi là gieo hạt.
Cây khế giống
Cây khế giống

Cách chăm sóc cây Khế

Cây phát triển nhanh, sức sống khỏe mạnh, sức chống chịu khắc nghiệt ổn, vì thế việc trồng và chăm sóc chúng vì thế không tốn quá nhiều công sức. Tuy vậy, bạn cần lưu ý một số yếu tố để cây có thể sinh trưởng một cách thuận lợi nhất. Cụ thể:

  • Về ánh sáng: Cây ưa sáng, chú ý trồng cây nơi có nhiều ánh sáng để cho cây phát triển được tốt nhất.
  • Về nước tưới: Sau khi trồng cần tưới nước ngay giữ ẩm cho đất độ ẩm khoảng 80%. Cây ưa ẩm nên chú ý tưới nước thường xuyên và giữ ẩm cho đất. Tránh tưới cây vào buổi trưa sẽ làm cây sốc nhiệt.
  • Về đất trồng: Đất trồng khế chua không cầu kì về loại đât. Chỉ cần tơi xốp thoát nước tốt và đất được cày bừa kĩ càng là được. Bạn cần nhặt sạch cỏ dại cho đất trước khi trồng.
  • Nhiệt độ: Nhiệt độ phù hợp cho cây là từ 20-28 độ C.
  • Độ ẩm: Cây ưa độ ẩm cao 75-90%.
  • Phân bón: Chú ý trồng trên cạnh cần bón phân định kỳ cho cây 2-3 tháng một lần. Bón phân cho cây nhiều hơn vào lúc cây đang phát triển và lúc sắp sửa trổ hoa, tạo quả.
  • Sâu bệnh: cây ít bị sâu bệnh, chủ yếu là sâu đục thân và sâu ăn lá. Chú ý làm cỏ, vệ sinh quanh gốc cây và quét vôi vào gốc cây để tránh sâu. Phun thuốc nếu phát hiện bệnh trên lá.
  • Cắt tỉa: Sau khi trồng cây có độ cao khoảng 1m bạn tiến hành cắt tỉa cây và tạo tán. Lọai bỏ những cành già khô héo sâu bệnh để tập trung dinh dưỡng cho những cành còn lại khỏe hơn. Chú ý tỉa cành đều loại bỏ những cành quá rậm rạp.

Ý kiến bạn đọc (0)

© 2020 Khuvuonxanh.net. Thiết kế Website bởi MCOM.
Quay lại đầu trang